Trợ giúp pháp lý là chính sách nhân văn của Nhà nước, nhằm hỗ trợ những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Việc nắm rõ các quy định về trợ giúp pháp lý giúp người dân chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi phát sinh những vấn đề pháp luật trong cuộc sống. Theo Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 ngày 20/6/2017, trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong các vụ việc thuộc phạm vi luật định.
1. Những đối tượng nào được trợ giúp pháp lý?
Theo Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý gồm:
- Người có công với cách mạng;
- Người thuộc hộ nghèo;
- Trẻ em;
- Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thuộc các trường hợp luật định;
- Người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo;
- Người thuộc diện có khó khăn về tài chính theo quy định của pháp luật, gồm một số thân nhân của liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam, người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình và người nhiễm HIV;
- Các đối tượng khác thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo pháp luật về phòng, chống mua bán người.
Đối với một số nhóm đối tượng, việc hưởng trợ giúp pháp lý phải đáp ứng điều kiện cụ thể theo quy định. Vì vậy, người dân nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn xác định mình có thuộc diện được trợ giúp pháp lý hay không.
2. Quyền lợi của người được trợ giúp pháp lý
Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có quyền được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí; tự mình hoặc thông qua người khác yêu cầu trợ giúp pháp lý; được thông tin, hướng dẫn về trình tự, thủ tục thực hiện; lựa chọn tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định.
Bên cạnh đó, người được trợ giúp pháp lý có quyền thay đổi, rút yêu cầu; yêu cầu giữ bí mật thông tin vụ việc; được bồi thường thiệt hại và khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.
Để việc trợ giúp pháp lý đạt hiệu quả, người yêu cầu có trách nhiệm cung cấp giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý, thông tin, tài liệu và chứng cứ liên quan; bảo đảm tính trung thực, chính xác của thông tin cung cấp; phối hợp với người thực hiện trợ giúp pháp lý và chấp hành các quy định có liên quan.
3. Các lĩnh vực và hình thức trợ giúp pháp lý
Trợ giúp pháp lý được thực hiện trong các lĩnh vực pháp luật, trừ lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Nội dung hỗ trợ có thể liên quan đến hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, đất đai, nhà ở, lao động, chính sách người có công, khiếu nại, tố cáo và các lĩnh vực pháp luật khác thuộc phạm vi trợ giúp pháp lý.
Theo Điều 27 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, có ba hình thức trợ giúp pháp lý:
- Tham gia tố tụng: Cử người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng để bào chữa hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định.
- Tư vấn pháp luật: Giải thích quy định pháp luật, hướng dẫn thực hiện quyền và nghĩa vụ, đưa ra ý kiến pháp lý đối với vụ việc cụ thể.
- Đại diện ngoài tố tụng: Đại diện cho người được trợ giúp pháp lý trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong những trường hợp luật định.
4. Thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý
Khi có nhu cầu, người dân có thể liên hệ Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định để được hướng dẫn.
Hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý thông thường gồm đơn yêu cầu, giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý và các tài liệu liên quan đến vụ việc. Trường hợp người yêu cầu không thể tự viết đơn, người tiếp nhận có trách nhiệm hỗ trợ ghi nội dung theo quy định.
Người dân nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ ngay khi phát sinh vấn đề pháp luật, chuẩn bị các giấy tờ cần thiết và cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực. Không nên chờ đến khi vụ việc gần hết thời hạn giải quyết mới yêu cầu trợ giúp pháp lý, bởi điều này có thể ảnh hưởng đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Đối với người dân xã Hòn Nghệ, khi chưa rõ điều kiện hoặc thủ tục, có thể liên hệ Ủy ban nhân dân xã để được hướng dẫn, cung cấp thông tin và giới thiệu đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có thẩm quyền.
Theo Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 ngày 20/6/2017, trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong các vụ việc thuộc phạm vi luật định (ảnh minh hoạ).
5. Những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động trợ giúp pháp lý
Điều 6 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 nghiêm cấm các hành vi như: nhận hoặc đòi hỏi tiền, lợi ích vật chất từ người được trợ giúp pháp lý; tiết lộ thông tin vụ việc trái quy định; phân biệt đối xử, sách nhiễu hoặc lợi dụng hoạt động trợ giúp pháp lý để trục lợi; cố tình cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; đe dọa, cản trở hoặc can thiệp trái pháp luật vào hoạt động trợ giúp pháp lý.
Người dân cần cảnh giác với hành vi mạo danh trợ giúp pháp lý để thu tiền trái quy định; đồng thời cung cấp thông tin chính xác, phối hợp với người thực hiện trợ giúp pháp lý và không lợi dụng chính sách này để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
6. Chung tay đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần người dân
Trợ giúp pháp lý miễn phí góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý, nâng cao nhận thức pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn.
Ủy ban nhân dân xã Hòn Nghệ đề nghị người dân chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật, kịp thời yêu cầu trợ giúp pháp lý khi thuộc diện được hưởng chính sách; đồng thời tích cực tuyên truyền để người thân và cộng đồng cùng biết, thực hiện.
Hiểu đúng pháp luật – Sử dụng đúng quyền – Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
